Nakon regiona, „Slobodni udarci“ Baranina Vladimira Vujovića osvojili i Evropu

Bar i Crna Gora dobili su još jednu potvrdu da savremena književna scena sa ovih prostora ima svoje mjesto na evropskoj mapi. Baranin Vladimir Vujović dobitnik je specijalnog priznanja na prestižnom takmičenju za Evropsku nagradu za književnost (European Union Prize for Literature – EUPL), za zbirku priča „Slobodni udarci“.

Priznanje je Vujoviću uručeno preksinoć u Varšavi, na svečanoj ceremoniji proglašenja dobitnika Evropske nagrade za književnost, jednog od najznačajnijih književnih priznanja na evropskom kontinentu koje se dodjeljuje autorima u usponu i promoviše bogatstvo i raznovrsnost savremene evropske književnosti.

U konkurenciji se ove godine našlo 14 naslova iz različitih evropskih zemalja, a Vujović je osvojio jedno od dva specijalna priznanja, što predstavlja izuzetan uspjeh ne samo za njega lično, već i za crnogorsku književnost u cjelini.

Ono što ovom priznanju daje dodatnu težinu jeste činjenica da je riječ o trećoj velikoj nagradi koju je Vujović dobio za istu knjigu. Prije evropskog priznanja, „Slobodni udarci“ ovjenčani su nagradom „Đura Đukanov“ u Srbiji i nagradom „Edo Budiša“ u Hrvatskoj.

Posebno je značajno što je nagrada „Edo Budiša“, koju dodjeljuje Istarska županija u čast prerano preminulog rovinjskog književnika Eda Budiše, namijenjena isključivo mladim autorima do 35 godina starosti za najbolju zbirku kratkih priča objavljenu tokom prethodne godine.

Vujovićeva knjiga u konkurenciji je nadmašila još tri zapažene zbirke kratke proze iz regiona, a žiri je jednoglasno ocijenio da upravo „Slobodni udarci“ predstavljaju najuspjelije književno ostvarenje među prijavljenim naslovima.

U obrazloženju nagrade istaknuto je da Vujović posjeduje „erudiciju fascinantnog raspona“, te da njegova proza objedinjuje književne i filozofske teme, sociopolitičke probleme, psihološke i medicinske fenomene, koje uspješno uklapa u složene i originalne narativne konstrukcije.

Kritika posebno izdvaja sposobnost autora da istovremeno koristi elemente alternativne istorije, kafkijanske fantastike, distopijskog futurizma i psihološkog trilera. Njegove priče karakterišu snažna dramatičnost, postepeno podizanje napetosti i neočekivani obrti, dok se čitaocima umjesto konačnih odgovora nude otvoreni završeci koji pozivaju na nova čitanja i različita tumačenja.

Gotovo svi junaci devet priča iz zbirke nalaze se na rubu ličnih i društvenih lomova. Oni su opsjednuti vlastitim demonima, izloženi silama koje prevazilaze njihovo razumijevanje, dok osjećaj nadolazeće katastrofe provijava kroz čitavu knjigu.

„Raskriljena vrata bude nedoumicu – započinje li nešto novo ili se sve privodi kraju?“, naveo je žiri u obrazloženju jedne od nagrada.

Vladimir Vujović rođen je 1991. godine u Baru. Diplomirao je na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, a specijalizaciju iz otorinolaringologije završio je na Vojnomedicinskoj akademiji.

Njegov profesionalni put neobično uspješno spaja medicinu i književnost. Danas radi kao specijalista otorinolaringologije, dok istovremeno gradi sve zapaženiju književnu karijeru.

Do sada je objavio romane „Silencio“ (2017), „Spaljivanje Džošua drveta“ (2021) i „Razgovori s Vješticom“ (2025), koji je ove godine ušao u uži izbor za NIN-ovu nagradu, najprestižnije književno priznanje srpskog govornog područja.

Prvu nagradu za kratku priču osvojio je još 2018. godine na Podgorica art festivalu, a posljednjih godina njegovo ime sve češće se pojavljuje među najznačajnijim mladim piscima regiona.

Značajno je podsjetiti i da je nagrada „Đura Đukanov“, koju dodjeljuje Narodna biblioteka „Jovan Popović“ iz Kikinde, jedno od najuglednijih priznanja za mlade autore kratke proze na srpskom jeziku. Upravo je rukopis „Slobodni udarci“ prvo osvojio to priznanje, a potom nastavio svoj nagradni put kroz region i Evropu.

Tako je jedna knjiga nastala u Baru za svega nekoliko godina stigla od Kikinde i Istre do Varšave i evropske književne scene.

U vremenu kada se o kulturi često govori kao o zapostavljenoj oblasti, uspjeh Vladimira Vujovića predstavlja snažan podsjetnik da Bar ima stvaraoce čiji rad prevazilazi lokalne i nacionalne okvire. Tri značajne nagrade za istu knjigu, uključujući i priznanje Evropske unije za književnost, svrstavaju Vladimira Vujovića među najuspješnije crnogorske pisce mlađe generacije i potvrđuju da njegovo vrijeme na evropskoj književnoj sceni tek dolazi.