Protojerej Plamenac o borbi za duhovni opstanak naroda: Između litija i globalizma

U obimnom i sadržajno izuzetno oštrom intervjuu koji je dao portalu IN4S, protojerej Jovan Plamenac, paroh barski, govorio je o višedecenijskom stradanju Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori, istorijskom kontinuitetu progona, dubokim društvenim podjelama, litijama, ali i duhovnim izazovima savremenog čovjeka u vremenu globalne krize vrijednosti.

Otac Jovan podsjeća da je progon SPC u Crnoj Gori započeo još u Drugom svjetskom ratu i neposredno nakon njega, kada je, kako navodi, ubijeno 98 sveštenika Mitropolije crnogorsko-primorske, što je činilo oko 44 odsto ukupnog pravoslavnog sveštenstva u tadašnjoj Crnoj Gori. Većinu tih zločina, naglašava, počinili su komunisti, a među ubijenima je bio i mitropolit Joanikije, likvidiran u junu 1945. godine.

On podsjeća i na osnivanje Vjerske komisije pri CASNO-u 1944. godine, koja je sebi dala za pravo da postavlja i premješta sveštenike, kao i na formiranje Udruženja sveštenika 1945. godine, koje otac Jovan naziva nakaznom komunističkom tvorevinom. Ta struktura je, po njegovim riječima, bila direktno uključena u montirani sudski proces protiv mitropolita Arsenija Bradvarevića, koji je 1954. godine osuđen na dugogodišnju zatvorsku kaznu i kasnije protjeran iz Crne Gore.

U istom periodu, kako ističe, Crkvi je masovno oduzimana imovina, sveštenstvo je ostavljano bez prihoda, hramovi su skrnavljeni, u njih je utjerivana stoka, a narod je sistematski odvajan od Crkve.

Govoreći o kasnijem periodu, otac Jovan podsjeća na otpor mitropolita Danila Dajkovića rušenju crkve Svetog Petra Cetinjskog na Lovćenu, kao i na činjenicu da komunistička vlast, iako je srušila crkvu 1972. godine, nije uspjela da Mitropoliju crnogorsko-primorsku izdvoji iz kanonskog jedinstva Srpske pravoslavne crkve.

Prema riječima oca Jovana, pad Berlinskog zida nije značio i kraj komunističke ideologije u Crnoj Gori. Naprotiv, ona je nastavila da živi pod novim imenima i sa novim vokabularom. Osnivanje takozvane „Crnogorske pravoslavne crkve“ 1993. godine u cetinjskoj policijskoj stanici on vidi kao dio šireg projekta, koji je vremenom preuzela Demokratska partija socijalista, nakon nestanka Liberalnog saveza.

On nabraja i konkretne primjere pritisaka na SPC u novije vrijeme: protjerivanje sveštenika Siniše Smiljića 2011. godine, potom sedmorice sveštenika iz Pljevalja, kao i podgoričkog sveštenika Velibora Džomića. Kruna tog pritiska, ističe, bio je Zakon o slobodi vjeroispovijesti iz decembra 2019. godine, kojim je bilo predviđeno faktičko otimanje hramova i manastira izgrađenih prije 1918. godine.

Litije koje su uslijedile on vidi kao događaj ogromnog značaja, ali naglašava da one nisu dovele do istinskog duhovnog preumljenja naroda. Podsjeća i na, kako kaže, simboličan čin terora – šestočasovno zadržavanje mitropolita Amfilohija u policiji 22. juna 2020. godine, nekoliko mjeseci prije njegove smrti.

Iako je pad režima Mila Đukanovića 30. avgusta 2020. godine donio olakšanje, otac Jovan naglašava da je režim srušen samo u zakonodavnoj vlasti, dok je u policiji, sudstvu, tužilaštvu i medijima ostao snažno prisutan. Upravo ti mediji, kaže on, i danas sistematski podgrijavaju mržnju prema Srbima i Srpskoj pravoslavnoj crkvi.

Posebno težak dio intervjua odnosi se na Cetinje. Otac Jovan u intervjuu za IN4S izričito kaže da je Cetinjski manastir i dan-danas geto, što naziva sramotom civilizovanog svijeta i jednom od najmučnijih posljedica vladavine Mila Đukanovića. Taj geto, po njegovim riječima, predstavlja simbol dubokih sukoba u narodu i bratomržnje koja je godinama sistematski podsticana, uz značajnu ulogu društvenih mreža.

Govoreći o vjeri i Božiću, otac Jovan ističe da veliki broj ljudi koji dolaze u hramove ne znači nužno i dubinsku vjeru. On pravi jasnu razliku između identiteta i istinske vjere, naglašavajući da je vjera potpuno povjerenje u Boga i život po jevanđeljskim vrijednostima, što je, po njemu, danas rijetko.

U intervjuu se detaljno osvrće i na fenomen abortusa, kontracepcije, vantjelesne oplodnje, kao i na širenje raznih pseudoduhovnih i novopaganskih praksi, koje vidi kao direktnu prijetnju hrišćanskom pogledu na svijet. Sve to, po njegovim riječima, vodi ka kulturi ništavila i postepenom istiskivanju Boga iz života čovjeka.

Kada je riječ o litijama, otac Jovan kaže da su one u izvjesnoj mjeri probudile osjećaj slobode, ali da ta sloboda sve više biva pretvarana u privid slobode, u novo duhovno ropstvo koje donosi globalistički totalitarizam.

Govoreći o podjelama u društvu, on ih vidi kao direktnu posljedicu komunističkog nacionalnog inženjeringa i vještačke podjele na Srbe i Crnogorce, ozvaničene popisom iz 1948. godine. Crkva, naglašava, po svojoj prirodi teži jedinstvu, ali bez prisustva Boga u čovjeku istinskog jedinstva ne može biti.

Komentarišući napade na SPC, otac Jovan kaže da su mediji koji su služili režimu Mila Đukanovića u stvari bili oruđe kriminalnih klanova, što je, po njegovim riječima, potvrdila i skaj prepiska. Te strukture i danas podstiču, kako kaže, crnogorski nacizam utemeljen na komunističkoj doktrini o „velikosrpskom hegemonizmu“.

Na kraju, govoreći o budućim izazovima, otac Jovan poručuje da je lokalni pritisak na SPC manji problem u odnosu na globalnu apostasiju i prodor zapadnjačke novopaganske ideologije, koja čovjeka svodi na potrošača i broj. Taj proces, zaključuje on u intervjuu za IN4S, ne može zaustaviti razum, već jedino – stradanje, podsjećajući na narodnu izreku: „Bez nevolje nema bogomolje“.