Ambasador Lukašik: Rusija nudi dijalog, Podgorica bira konfrontaciju
Odnosi između Rusije i Crne Gore nalaze se u najdubljoj krizi u savremenoj istoriji, bez realnih naznaka brzog oporavka, a odgovornost za takvo stanje, prema ocjeni Moskve, ne leži na ruskoj strani – poručio je ruski ambasador Aleksandar Lukašik u opširnom intervjuu koji je dao uredniku portala IN4S Gojku Raičeviću.
Kako je istakao, međudržavni odnosi su na „kritičnoj prekretnici“, ograničeni bez krivice Rusije, uprkos jasno izraženim upozorenjima Moskve da koraci koji podrivaju bilateralne veze ne mogu donijeti korist nijednoj strani. Lukašik navodi da je Podgorica, slijedeći politiku zapadnih centara moći, nastavila da pooštrava sankcije i učestvuje u antiruskim inicijativama, ignorišući pozive za normalizaciju dijaloga.
Posebno naglašava ekonomske posljedice takve politike po samu Crnu Goru, ističući da su gubici Rusije zanemarljivi, dok se gubici Podgorice, prema procjenama domaćih stručnjaka, kreću i do 500 miliona evra godišnje. Podsjeća da je ukupni izvoz Crne Gore u prošloj godini iznosio 572 miliona evra, sugerišući da su efekti sankcija veoma ozbiljni.
On ukazuje da aktuelna politika Crne Gore pokazuje jasnu namjeru da ostane u „glavnom toku zapadnog svijeta“, uz istovremeno prebacivanje odgovornosti za pogoršanje odnosa na Moskvu, kroz, kako kaže, „nategnute optužbe“ u vezi sa specijalnom vojnom operacijom u Ukrajini. Lukašik ističe da Rusija svoje poteze vidi kao odgovor na kršenja međunarodnog prava i da su ti stavovi više puta javno obrazlagani.
U tom kontekstu, on ocjenjuje da je apsurdno prekidati rusko-crnogorsku saradnju zbog sukoba u Ukrajini, te pokušaje da se time izbrišu istorijske, kulturne i duhovne veze između dva naroda naziva neopravdanim. Podsjeća da simpatije između Rusa i Crnogoraca nikada nisu nestale, te citira riječi Svetog Petra Cetinjskog – „Molite se Bogu i držite se Rusije“ – kao opomenu koja i danas, kako kaže, ima snagu.
Lukašik detaljno podsjeća na istorijsku ulogu Rusije u stvaranju i razvoju crnogorske državnosti, na finansijsku, vojnu i institucionalnu pomoć, ali i na ključnu podršku na Berlinskom kongresu 1878. godine, kada je Crna Gora stekla nezavisnost. Podsjeća i na dinastičke veze sa Romanovima, kao i na zajedničku borbu u Drugom svjetskom ratu, naglašavajući da su takve istorijske činjenice „zlatnim slovima upisane“ u odnose dva naroda.
Osvrćući se na period bivše Jugoslavije, Lukašik ukazuje da Crna Gora nije imala ključnu ulogu u kreiranju spoljne politike, ali ističe da su Crnogorci u vrijeme sukoba sa Sovjetskim Savezom pokazali visok stepen solidarnosti sa Moskvom, što ih je, kako navodi, skupo koštalo – podsjećajući da su činili čak 21 odsto zatvorenika na Golom otoku.
On naglašava da odnosi između Rusije i Crne Gore imaju više od tri vijeka tradicije, podsjećajući da je prošlo 315 godina od prvih kontakata, kao i 20 godina od uspostavljanja diplomatskih odnosa sa Ruskom Federacijom. Ipak, ocjenjuje da je trenutna situacija „bez presedana“ i da ne predstavlja primjer koji će potomci pamtiti po dobru.
Iako ne krije pesimizam, Lukašik ističe da Moskva ne želi da odustane od nasljeđa saradnje i da vjeruje da postoje objektivni preduslovi za njeno oživljavanje. U tom pravcu, kako navodi, Rusija je iznijela konkretne predloge – od obnove direktnih avio-linija i liberalizacije putovanja, do intenziviranja univerzitetske, sportske, kulturne i komemorativne saradnje.
Posebno naglašava da su ti predlozi isključivo kulturnog i humanitarnog karaktera, ali da nisu naišli na adekvatan odgovor nadležnih u Crnoj Gori, koji su ih, kako kaže, „u najboljem slučaju uzeli u razmatranje“.
Ipak, Lukašik ukazuje da u Crnoj Gori postoje politički akteri koji ne podržavaju politiku nesaradnje sa Moskvom, te ističe da je Rusija spremna na dijalog sa svima koji smatraju da evropske integracije ne treba da budu prepreka za dobre odnose sa Rusijom.
Govoreći o medijskoj sceni, on ocjenjuje da crnogorski mediji uglavnom prenose zapadne narative o sukobu u Ukrajini, koje opisuje kao pristrasne i usmjerene protiv Rusije. Posebno kritikuje upotrebu termina „ruska agresija“, ističući da je riječ o pravnom pojmu koji može utvrditi isključivo nadležni međunarodni sud.
Lukašik navodi da se stavovi ruske strane povremeno pojavljuju u medijima, ali da su, kako kaže, „utopljeni u poplavi iskrivljenih informacija“, koje uključuju glasine, spekulacije i, kako tvrdi, namjerno pogrešno predstavljanje činjenica.
On iznosi stav da je ukrajinska kriza posljedica nastojanja Zapada da ostvari prednost na račun bezbjednosti drugih, ukazujući na širenje NATO-a ka istoku kao ključni faktor. Ukrajinu opisuje kao instrument u pokušaju da se Rusiji nanese „strateški poraz“, uz tvrdnje o progonu ruskog jezika, kulture i vjerskih sloboda.
Istovremeno, ističe da Rusija teži političkom i diplomatskom rješenju sukoba, ali da ne vidi alternativu nastavku vojne operacije ukoliko ne dođe do napretka u pregovorima. Kao uslove za mir navodi neutralni status Ukrajine, iskorenjivanje, kako kaže, nacističke ideologije i garancije prava ruskog stanovništva.
Ambasador tvrdi i da je Rusija često meta falsifikovanja i insinuacija, čiji je cilj podsticanje rusofobije i produbljivanje podjela između Podgorice i Moskve. Posebno odbacuje optužbe o „malignom uticaju“ Rusije na Balkanu, nazivajući ih neosnovanim i propagandnim.
Podsjeća i na brojne, kako kaže, neutemeljene tvrdnje o ruskom miješanju u izborne procese, sajber napadima i navodnim pokušajima državnih udara, ukazujući da su pojedini sudski procesi okončani oslobađajućim presudama.
Ističe da Rusija nema namjeru da destabilizuje zemlje regiona, već da gradi ravnopravne odnose uz poštovanje principa nemiješanja u unutrašnje poslove.
Govoreći o slobodi medija, Lukašik naglašava da Rusija podržava slobodu govora, ali i ukazuje na odgovornost medija da se pridržavaju profesionalnih standarda i izbjegavaju širenje propagande i mržnje.
Kada je riječ o NATO-u, Lukašik ocjenjuje da članstvo Crne Gore u Alijansi predstavlja jedan od ključnih faktora koji otežavaju normalizaciju odnosa sa Rusijom. Navodi da Podgorica, kao članica, prati politiku koja je često usmjerena protiv Moskve, te da razmještanje NATO snaga i infrastrukture u blizini ruskih granica Moskva doživljava kao direktnu bezbjednosnu prijetnju.
On ukazuje i na angažman crnogorskih vojnika u NATO kontingentima u Bugarskoj i Letoniji, kao i na učešće u programima podrške Ukrajini, ocjenjujući da takva politika povećava rizik od šire vojne konfrontacije.
Lukašik zaključuje da dalje zaoštravanje odnosa ne može donijeti korist nikome, te da bi stabilnost i bezbjednost trebalo da budu zajednički interes svih aktera na međunarodnoj sceni.
