Turisti dolaze, ali kraće ostaju: Signal koji ne treba ignorisati
Analiza avgustovskih rezultata: Crna Gora bilježi 1,13 miliona noćenja u kolektivnom smještaju, ali brojke otkrivaju i stare slabosti – zavisnost od obale, stranaca i dva najjača ljetnja mjeseca
........
U Crnoj Gori je tokom avgusta 2026. godine u kolektivnom smještaju registrovano 264.480 dolazaka turista i oko 1,13 miliona noćenja, pokazuju preliminarni podaci MONSTAT-a.
Na prvi pogled, riječ je o snažnim brojkama koje potvrđuju da je avgust ostao jedan od stubova crnogorske turističke sezone. Ipak, kada se rezultati uporede sa prethodnim godinama, a posebno sa 2025, dobija se znatno zanimljivija slika.
Crnogorski turizam pokazuje veliku otpornost i sposobnost da privuče ogroman broj stranih gostiju, ali istovremeno ostaje izrazito koncentrisan na primorje i ljetnju sezonu.
Prije svega treba naglasiti šta MONSTAT-ova brojka od 1,13 miliona noćenja zapravo znači.
Ona ne obuhvata kompletan turistički promet u Crnoj Gori.
Kolektivni smještaj obuhvata hotele, pansione, motele, turistička naselja, odmarališta, hostele i kampove, ali ne obuhvata individualni, odnosno takozvani privatni smještaj – kuće, sobe i turističke apartmane.
A upravo je privatni smještaj izuzetno značajan na crnogorskom primorju.
Zato 1,13 miliona noćenja treba čitati kao rezultat jednog, veoma važnog dijela turističkog tržišta, a ne kao ukupan broj turističkih noćenja u državi.
U odnosu na avgust 2025. – više dolazaka, ali manje noćenja
Najzanimljivije je neposredno poređenje sa prošlom sezonom.
Prema podacima MONSTAT-a, u avgustu 2025. godine u kolektivnom smještaju ostvareno je 255.155 dolazaka i 1.141.947 noćenja.
U avgustu 2026. imamo 264.480 dolazaka i oko 1,13 miliona noćenja.
Dakle, broj dolazaka povećan je za oko 9.300 gostiju, odnosno približno 3,7 odsto.
Ali broj noćenja nije pratio taj rast.
Naprotiv, u odnosu na prošlogodišnjih 1,142 miliona, ovogodišnjih približno 1,13 miliona predstavlja blagi pad, od oko jedan odsto.
To je veoma zanimljiv signal.
Više turista dolazi, ali u prosjeku ostaju nešto kraće.
U avgustu 2025. prosječan boravak u kolektivnom smještaju iznosio je oko 4,48 noći po dolasku, dok je u avgustu ove godine taj prosjek oko 4,27 noći.
Razlika na prvi pogled nije velika, ali u turizmu jeste važna.
Jer za destinaciju nije isto da li 100.000 turista boravi tri, pet ili sedam dana. Duži boravak, po pravilu, znači više novca za smještaj, restorane, prodavnice, izlete, prevoz i druge usluge.
Zato broj dolazaka sam po sebi nikada ne daje kompletnu sliku uspješnosti sezone.
Šta pokazuju prethodne godine?
Poređenje sa nekoliko prethodnih sezona pokazuje da se crnogorski hotelski i drugi kolektivni smještaj nakon pandemije snažno oporavio.
Avgust je tradicionalno jedan od najjačih mjeseci, a broj noćenja u kolektivnom smještaju posljednjih godina kreće se oko milion i više.
Posebno je važno poređenje sa 2019. godinom, posljednjom punom sezonom prije pandemije, koja se godinama koristila kao svojevrsna referentna tačka crnogorskog turizma.
Međutim, prosta trka za brojem turista više nije dovoljna.
Crna Gora danas ima drugačije cijene, drugačiju strukturu gostiju, drugačije geopolitičke okolnosti i znatno veće troškove turističke privrede nego 2019. godine.
Zato pitanje više ne bi trebalo da bude samo: „Koliko je turista došlo?“
Mnogo važnija pitanja su: koliko su ostali, koliko su potrošili, u kakvom su smještaju boravili i kolika je stvarna ekonomska korist koju je država od njihovog boravka ostvarila?
Čak 91,4 odsto noćenja ostvarili stranci
Jedna od najupečatljivijih karakteristika avgustovskih rezultata jeste ogromna dominacija stranih turista.
Od ukupnog broja noćenja u kolektivnom smještaju, 91,4 odsto ostvarili su strani gosti, a svega 8,6 odsto domaći turisti.
To je istovremeno i velika vrlina i potencijalna slabost crnogorskog turizma.
Vrlina je očigledna.
Mala država sa nešto više od 600.000 stanovnika uspijeva da na međunarodnom turističkom tržištu privuče broj gostiju koji višestruko prevazilazi njeno stanovništvo. Turizam na taj način predstavlja jedan od najvažnijih kanala priliva novca iz inostranstva.
Ali postoji i druga strana.
Tolika zavisnost od inostranog tržišta čini turistički sektor osjetljivim na krize koje Crna Gora ne može da kontroliše – ekonomske recesije u zemljama iz kojih gosti dolaze, ratove, sankcije, probleme u avio-saobraćaju, cijene goriva ili promjene turističkih navika.
Zato je širenje broja emitivnih tržišta jednako važno kao i povećanje ukupnog broja gostiju.
Najveća slabost: 92,1 odsto noćenja na primorju
Još izraženija je geografska koncentracija.
Od svih noćenja ostvarenih u kolektivnom smještaju u avgustu, čak 92,1 odsto pripalo je primorskim mjestima.
U Podgorici je ostvareno 3,6 odsto, u planinskim mjestima svega 2,8 odsto, a u ostalim mjestima 1,5 odsto.
Drugim riječima, na svakih 100 noćenja u kolektivnom smještaju, približno 92 se ostvare na moru.
To najbolje pokazuje koliko je priča o Crnoj Gori kao cjelogodišnjoj turističkoj destinaciji još daleko od stvarnosti tokom vrhunca sezone.
Crna Gora ima Durmitor, Bjelasicu, Prokletije, kanjon Tare, Skadarsko jezero, brojna sela, nacionalne parkove, vjerski i kulturni turizam, ali avgustovska statistika pokazuje da ekonomski magnet i dalje gotovo potpuno predstavlja Jadran.
To ima i svoju cijenu.
Korist i „šteta“ masovnog ljetnjeg turizma
Veliki broj turista donosi ogromnu korist lokalnim privredama.
Hoteli, restorani, kafići, prodavnice, taksi prevoznici, izletničke agencije, plažni barovi, marine i veliki broj malih preduzetnika upravo u julu i avgustu ostvaruju značajan dio godišnjeg prihoda.
Država istovremeno ubira PDV, boravišne takse i druge prihode, a turizam direktno i indirektno obezbjeđuje veliki broj radnih mjesta.
Ali koncentracija ogromnog broja ljudi u uskom priobalnom pojasu u svega nekoliko sedmica proizvodi i troškove koje klasična statistika dolazaka i noćenja ne prikazuje.
To su saobraćajne gužve, ogroman pritisak na vodovodnu i kanalizacionu infrastrukturu, povećana proizvodnja otpada, problemi sa parkiranjem, pritisak na plaže i javne površine, veća potrošnja električne energije i vode, kao i opterećenje lokalnih službi.
Zato milion noćenja nije automatski milionski uspjeh ako infrastruktura i kvalitet života stanovnika plaćaju previsoku cijenu.
Upravo tu bi trebalo tražiti novi model razvoja turizma.
Bar i ostalo primorje moraju tražiti gosta koji ostaje duže
Podatak da je broj dolazaka u odnosu na avgust 2025. porastao, dok je broj noćenja blago opao, zaslužuje posebnu pažnju.
Ako se takav trend nastavi, Crna Gora bi mogla imati sve veći promet ljudi, a da ekonomski efekat ne raste istom brzinom.
Cilj zato ne treba da bude samo dovesti još turista.
Treba ih motivisati da ostanu duže i potroše više, a to se ne postiže samo plažom i smještajem.
Bar je dobar primjer potencijala koji postoji
Stari Bar, Stara maslina, Rumija, Skadarsko jezero, Crmnica, Krajina, Šestani, maslinarstvo, vinski i gastronomski turizam mogu da budu razlog da gost koji je planirao četiri dana ostane pet ili šest.
U tom kontekstu i nedavno aktuelizovani projekat panoramske žičare Bar–Rumija–Skadarsko jezero dobija širi ekonomski smisao - turisti se moraju iz priobalnog pojasa usmjeravati ka zaleđu i ponuditi im sadržaji zbog kojih će produžiti boravak.
Manje opsesije brojem gostiju, više pažnje na zaradu
Crnogorski turizam godinama ima jednu statističku zamku: uspjeh sezone često se procjenjuje gotovo isključivo na osnovu broja turista i noćenja.
To više nije dovoljno.
Moguće je imati više turista, a manju prosječnu potrošnju. Moguće je imati više dolazaka, a manje noćenja. Moguće je imati rekordnu popunjenost u avgustu, a slabe hotele u novembru, decembru ili martu.
Zato bi ozbiljna analiza uspješnosti crnogorskog turizma morala istovremeno da prati broj dolazaka, broj noćenja, prosječnu dužinu boravka, potrošnju po turisti, prihod po raspoloživoj smještajnoj jedinici i raspoređenost prometa tokom godine.
Tek tada možemo znati da li turizam stvarno napreduje.
Avgust dobar, ali šalje i upozorenje
Rezultat od 264,48 hiljada dolazaka i 1,13 miliona noćenja u kolektivnom smještaju potvrđuje da Crna Gora i dalje ima snažnu turističku privlačnost.
Posebno ohrabruje rast broja dolazaka u odnosu na avgust 2025.
Ali istovremeno postoje tri podatka koja ne bi trebalo zanemariti: noćenja su blago ispod prošlogodišnjeg nivoa, prosječan boravak je skraćen, a čak 92,1 odsto noćenja i dalje je koncentrisano na primorje.
To su istovremeno i smjernice za ono što treba raditi.
Crnoj Gori nije neophodno da svakog avgusta po svaku cijenu ima još više ljudi na već opterećenim plažama i ulicama Budve, Bara, Herceg Novog, Ulcinja, Kotora i Tivta.
Potrebniji su joj gosti koji ostaju duže, troše više, dolaze i van jula i avgusta i otkrivaju unutrašnjost zemlje.
Jer prava mjera uspjeha turizma nije koliko je ljudi prošlo kroz Crnu Goru, već koliko je turizam novca i održivog razvoja ostavio Crnoj Gori, a koliki je trošak koji je masovnost sezone proizvela.
Upravo će od sposobnosti da popravi taj odnos koristi i „štete“ zavisiti da li će naredne turističke sezone biti samo brojnije – ili zaista bolje.
D.Obradović
