Dimitrije Rupel je postao ministar inostranih poslova Slovenije kada je Slovenija bila još u sastavu SFRJ, ali će ostati upamćen po rečenici koja je vrlo karakteristična: „Srbima možete da radite šta god hoćete. Dan-dva će se buniti, pričati… a treći neće ni znati zbog čega su to radili.”
Možda u ovoj rečenici leži srž mnogobrojnih problema ili ne, ali mu se mora priznati da je dodirnuo, svesno ili nesvesno, srpsko bolno mesto.
Film Lordana Zafranovića „Zlatni rez 42 – Deca Kozare” pokrenuo je lavinu, mnogobrojne kontroverze i retke kritike onih koji su ga gledali, ali i mnogih od onih koji ga nisu gledali i koji bi najsrećniji bili da film nikad nije ni snimljen.
Sam umetnik je u nekoliko navrata govorio da mu je cilj da prodre u suštinu zla i da ovaj film ostavi kao zaveštanje sopstvenom, hrvatskom narodu, kao opomenu da se takvom zlu odupre i nikada ponovo tako masovno ne prepusti.
Masovno, dobro ste pročitali, da, to je ključna reč: masovnost ogrezla u zločin: elita, sugrađani, seljaci, prve komšije, rođaci, kumovi, kler, časne sestre… zločin koji se rečima ne da opisati.
Ovim filmom Lordan Zafranović je stavio tačku na prepakivanje istine koja uzima maha.
U Hrvatskom saboru održan je skup gde su govorili Vukić, Banić i Šola, negirajući zločin u Jasenovcu. Po njima je broj žrtava apsolutno neprihvatljiv i falsifikat, jer su se u Jasenovcu održavale „radne aktivnosti”, gde su se deca iz cele NDH javljala da bi rado došla na praksu!!!
Priča o akciji spasavanja dece iz hrvatskih logora u NDH danas je u srpskoj i regionalnoj javnosti prisutnija nego ikada. Izvan okvira čiste humanitarne drame, u pozadini se odvija suptilna i opasna istorijsko-politička operacija: sistemsko prepakivanje istine o genocidu nad Srbima u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj (NDH) i spiranje istorijske odgovornosti sa Rimokatoličke crkve i njenog poglavara Alojzija Stepinca.
Da bi se dekonstruisala ova istoriografska podvala, neophodno je stvari nazvati pravim imenom i osvetliti lik, delo i ideološki profil dr Julija Budisavljevića, ali i samu pozadinu njegovog braka sa Austrijankom Diom (Dijanom) Obekser.
Ko je bio dr Julije Budisavljević?
Julije Budisavljević je poticao iz poznate srpske, ličke porodice, ali je tokom života prošao kroz potpunu društvenu, versku i nacionalnu transformaciju.
Tokom Prvog svetskog rata, dok je radio kao mladi hirurg na univerzitetskoj klinici u Insbruku, Julije je upoznao Dijanu Obekser, kćerku uglednog tirolskog trgovca iz izrazito katoličke sredine. Venčanjem sa Dijanom, Julije se trajno vezao za austrougarski građanski milje i zapadni kulturno-verski krug.
Iako rođen u pravoslavnoj porodici, Julije je u Zagrebu funkcionisao kao klasičan pripadnik zagrebačke „poznate elite” i politički Hrvat. Nakon uspostavljanja NDH i donošenja rasnih zakona, 4. avgusta 1941. godine Julije Budisavljević je i formalno prešao u rimokatolicizam. Time je ne samo obezbedio sopstveni opstanak i karijeru, već se i potpuno integrisao u sistem NDH kao profesor Medicinskog fakulteta i ugledni građanin Zagreba.
Dr Julije Budisavljević je svoj životni put završio 1981. godine u Insbruku. Sahranjen je na rimokatoličkom groblju Vilten (Wiltener Friedhof), u porodičnoj grobnici roditelja svoje supruge (porodice Obekser), čime je i u smrti zapečatio svoj konačni verski i društveni izbor, daleko od svojih srpskih i pravoslavnih korena.
Veze sa vrhom NDH, Pavelićem i Stepincem
Tvrdnja da je NDH bila sistem koji je progonio sve Srbe bez izuzetka često se u revizionističkim krugovima osporava upravo primerom Julija Budisavljevića. Međutim, činjenice govore o dubokoj povezanosti porodičnih i društvenih krugova u kojima su se Budisavljevići kretali sa samim vrhom ustaškog režima.
Dok su stotine hiljada Srba širom NDH klane, spaljivane u crkvama, odvođene u Jasenovac i završavale na mnogim znanim i neznanim stratištima, dr Julije Budisavljević je nesmetano radio kao šef hirurške klinike u Zagrebu. Njegov status „počasnog Arijevca” i prilagođavanje režimu omogućili su mu direktan pristup hrvatskim ministarstvima.
Akcija spasavanja dece koju je vodila njegova supruga Diana nije bila „ilegalna diverzija” protiv sistema, već akcija koja je morala imati zvanične dozvole samog vrha države. Diana Budisavljević je kroz kontakte svog muža i uz direktno posredovanje zagrebačkog nadbiskupa Alojzija Stepinca dobila odobrenja od ustaških vlasti i samog Ante Pavelića da ulazi u logore (poput Loborgrada i Stare Gradiške) i izvlači polumrtvu decu.
Nakon rata, kada su komunističke vlasti sudile Alojziju Stepincu za saradnju sa ustaškim režimom i učešće u pokatoličavanju Srba, dr Julije Budisavljević i dr Marko Vidaković su se dobrovoljno javili da budu svedoci odbrane u korist Stepinca. Julije je želeo da posvedoči kako je Stepinac bio „spasitelj” i „humanitarac”, pokušavajući da u potpunosti amnestira zagrebačku nadbiskupiju od odgovornosti za genocid.
Tri stuba genocida i manipulacija „spasavanjem”
Genocidna politika NDH prema Srbima imala je tri jasna, državno planirana stuba koja su se oslanjala tačno na ono što je sveti Bonifacije (688–755) pisao Vatikanu o tome šta treba uraditi sa Srbima koji su u to vreme u ogromnom broju naseljavali današnju severnu i istočnu Nemačku.
1.Fizičko istrebljenje
2.Hrvatizacija/germanizacija
3.Proterivanje
Ovaj drugi segment – asimilacija i zatiranje srpskog identiteta – danas se perfidno pokušava predstaviti kao „čin milosrđa”.
Državni aparat NDH je doneo zakonske odredbe o prelasku u katoličku veru, dok su hrvatski ustaški i domobranski odredi i sveštenstvo na terenu postavljali ultimatum: krst ili kama.
Formiranje tzv. „Hrvatske pravoslavne crkve” (HPC) 1942. godine bilo je samo nastavak istog projekta – brisanje srpskog imena i pretvaranje pravoslavnih Srba u „Hrvate istočnog obreda”.
Deca koja su izvlačena iz logora nisu slata kućama, jer su im roditelji već bili ubijeni ili deportovani. Ta deca su preko Karitasa i katoličkih ustanova udomljavana u hrvatske katoličke porodice, gde su im menjana imena, prekrštavana su i odgajana u hrvatskom i katoličkom duhu. To nije bilo spasavanje srpskog naroda, već sistemsko prevaspitavanje i zatiranje njegovog biološkog i duhovnog identiteta.
Spiranje krivice
Zašto je priča o Diani Budisavljević plasirana u globalni i regionalni etar upravo u ovom istorijskom trenutku?
Operacija je mnogo lukavija nego što se na prvi pogled čini. Lansiranje mita o „najvećoj humanitarnoj akciji” vremenski se poklopilo sa tri paralelna procesa:
Agresivnim umanjivanjem broja žrtava u Jasenovcu i revizijom karaktera samih ustaških logora (prikazivanjem Jasenovca kao „radnog logora”).
Procesom kanonizacije Alojzija Stepinca u Vatikanu, gde je priča o Diani trebalo da posluži kao ključni „dokaz” da su Stepinac i Rimokatolička crkva bili spasitelji Srba, a ne duhovni i ideološki pokrovitelji NDH.
Osporavanjem rasnih zakona NDH, stvaranjem lažne slike da su Srbi (poput Julija Budisavljevića) mogli da budu profesori, ugledni građani i deo elite, te da NDH tobože nije bila definisana kao rasna država usmerena protiv Srba.
Gubitak duše kao „dobro delo”...
Savremeni, materijalizovani um modernog čoveka upao je u zamku logike: „Bitno je da je dete preživelo, nije važno šta je postalo.”
Međutim, iz hrišćanske, svetosavske i istorijske perspektive srpskog naroda, stvari stoje potpuno drugačije:
Režim NDH je srpsku decu prvo otrgnuo od zaklanih majki, bacio ih u logore zarad fizičkog istrebljenja, a zatim onu preživelu kroz sistem pokatoličavanja oduzeo od njihovog naroda i njihove Crkve.
Danas nam se taj isti sistem i njegovi saučesnici prodaju kao „spasitelji”. Julije Budisavljević, kao politički Hrvat koji je promenio veru, branio Stepinca i na kraju sahranjen na katoličkom groblju u Austriji, idealan je simbol te istorijske tragedije i konverzije.
Diana Obekser-Budisavljević jeste spasavala decu iz pakla. Ali ona ih je spasavala od sistema čiji su stubovi bili upravo oni sa kojima su ona i njen muž pregovarali – od Alojzija Stepinca, Ante Pavelića i Rimokatoličke crkve u NDH. Prikrivati tu činjenicu znači učestvovati u drugom činu istog genocida: ubijanju pamćenja.
Među arhijerejima SPC, golim okom se vidi odakle vetar „duva”, sve češće se pokreće pitanje da li bi trebalo da se Diana Budisavljević proglasi sveticom i na mala vrata da se kardinal Stepinac očisti od zla u koje je svesno ušao i uvede u kanonizaciju kako bi prepakivanje dobilo svoj konačni legalitet.
Posle davanja autokefalnosti severnomakedonskoj crkvi, odricanja i predaje nebrojenih zadužbina, crkava i manastira, kulturnog blaga neprocenjive vrednosti, koje su podizali srpski kraljevi, despoti, velikaši… ne treba više ničemu da se čudimo!
Delom korišćen tekst sa sajta Uskok/Stojan Janković.
Priredio: Igor Rems
