Ćinćur pita Spajića: Ko će platiti obećane zarade od 1.000 do 1.400 evra?

Nezavisna poslanica iz Bara u Skupštini Crne Gore Radinka Ćinćur oštro je kritikovala najavljeni „Euro model“, koji promovišu premijer Milojko Spajić i Pokret Evropa sad (PES), upozoravajući da povećanje zarada bez jasne ekonomske računice može ugroziti stabilnost javnih finansija, penzioni sistem, lokalne samouprave i privatni sektor. Ona smatra da se iza privlačnih obećanja o većim platama kriju brojna pitanja na koja Vlada još nije ponudila odgovore.

Prema najavama premijera Spajića, od 2027. godine minimalna zarada trebalo bi da iznosi 1.000 evra za zaposlene sa osnovnim i nižim obrazovanjem, 1.250 evra za one sa srednjom stručnom spremom i 1.400 evra za visokoobrazovane radnike. Predviđeno je i usklađivanje penzija četiri puta godišnje, uz izmjene poreskog sistema i sistema doprinosa.

Ćinćur ocjenjuje da takve najave na prvi pogled djeluju primamljivo, ali postavlja pitanje da li se njima zaista stvaraju uslovi za dugoročno poboljšanje životnog standarda ili je riječ o kratkoročnom povećanju primanja čije bi posljedice mogle biti znatno ozbiljnije.

Ko će raditi složene poslove ako se plate gotovo izjednače?
Poslanica posebno problematizuje najavljeni odnos između najniže zarade i primanja visokoobrazovanih radnika, koji bi iznosio svega 1 prema 1,4.

Pita se kakvu poruku država šalje nastavnicima, inženjerima, pravnicima, ljekarima i drugim stručnjacima ukoliko se njihov rad, odgovornost i godine usavršavanja nedovoljno vrednuju.

„Da li će za istu platu raditi nastavnik početnik, kojemu je poželjan mentor, i nastavnik sa 30–40 godina radnog staža, odnosno magistar ili doktor nauka?“, upitala je Ćinćur.

Ona smatra da bi ovakva politika mogla obezvrijediti sistem koeficijenata i kolektivnih ugovora, kojima su godinama utvrđivane razlike u zaradama prema složenosti poslova, odgovornosti i stepenu stručnosti.

Upozorava i na mogućnost dodatnog odlaska kvalifikovanih kadrova iz Crne Gore, naročito ljekara, profesora i programera, koji na međunarodnom tržištu rada mogu ostvariti znatno veća primanja.

Prema njenom mišljenju, povećanje najnižih zarada ne smije biti sprovedeno tako da se istovremeno umanjuje značaj obrazovanja, iskustva i stručnog usavršavanja.

Penzije, opštine i privreda pred novim izazovima
Jedna od najvećih zamjerki koje Ćinćur upućuje predloženom modelu odnosi se na nedostatak jasne i javno dostupne finansijske računice.

Ona upozorava da bi smanjenje ili ukidanje doprinosa za penzijsko osiguranje moglo otvoriti pitanje dugoročne održivosti Fonda penzijskog i invalidskog osiguranja.

Ukoliko prihodi od doprinosa budu smanjeni, država će, kako ističe, morati da obezbijedi druge izvore finansiranja penzija. Smatra da očekivani rast potrošnje i prihoda od PDV-a nije dovoljna garancija bez preciznih ekonomskih projekcija.

Posebno je kritikovala mogućnost da penzioneri, koji su tokom radnog vijeka izdvajali sredstva za penzijsko osiguranje, postanu zavisni od budžetskih izdvajanja i političkih odluka.

„Da li će penzioneri koji su godinama izdvajali za svoju penziju sada biti dio socijalnih kategorija?“, upitala je Ćinćur, ocjenjujući da se ovakvim pristupom može ugroziti sigurnost najstarijih građana.

Pozvala se i na saopštenje Fiskalnog savjeta Crne Gore iz septembra 2026. godine, prema kojem, kako navodi, tom tijelu nije dostavljena neophodna dokumentacija za sveobuhvatnu procjenu reforme.

Prema njenim riječima, ni Evropska komisija ni Svjetska banka nijesu raspolagale zvaničnim projekcijama koje bi omogućile ocjenu najavljenog modela.

Ćinćur je zatražila i da se ministar finansija jasno izjasni o tome kako će biti obezbijeđena sredstva za naredni državni budžet.

Posebnu pažnju posvetila je položaju lokalnih samouprava, podsjećajući na upozorenja Zajednice opština Crne Gore da bi izmjene mogle smanjiti opštinske prihode, dok bi istovremeno porasli rashodi za zarade.

Dodatno je problematizovala najavu premijera da bi dio povećanja plata mogao biti finansiran smanjenjem sredstava Egalizacionog fonda, koji ima važnu ulogu u finansiranju manje razvijenih opština.

„Da li će poslanici iz ovih opština pristati na siromašenje svojih opština za račun jeftine dnevne politike u izbornoj godini?“, upitala je Ćinćur.

Ona smatra da bi posljedice mogle biti posebno izražene u lokalnim zajednicama koje već imaju ograničene budžetske mogućnosti, jer bi manje novca ostalo za infrastrukturu, razvojne projekte i javne usluge.

Ukazala je i na rizike za privatni sektor, posebno za mikro, mala i srednja preduzeća, koja, prema njenim navodima, čine oko 95 odsto privrednih subjekata u Crnoj Gori.

Povećanje minimalnih zarada bez odgovarajućeg rasta produktivnosti moglo bi, upozorava, dovesti do većih troškova poslovanja, povećanja cijena, smanjenja broja zaposlenih ili prelaska dijela poslovanja u sivu ekonomiju.

Kao naročito osjetljive izdvojila je trgovinu, ugostiteljstvo i turizam, gdje troškovi rada imaju značajno učešće u ukupnim rashodima.

Ćinćur naglašava da samo nominalno povećanje zarada nije dovoljan pokazatelj ekonomskog napretka. Ukoliko plate rastu istovremeno sa cijenama hrane, stanovanja i usluga, stvarno poboljšanje životnog standarda može biti daleko manje od najavljenog.

Istovremeno ističe da povećanje zarada samo po sebi nije pogrešan cilj, već da je neophodno stvoriti privredu koja takav rast može dugoročno da finansira.

Zbog toga traži objavljivanje detaljnih fiskalnih analiza i procjena uticaja reforme na penzije, javni dug, lokalne budžete i privatni sektor, prije nego što se pristupi njenoj primjeni.

„Crnoj Gori nijesu potrebna samo obećanja o evropskim zaradama. Potrebna joj je ekonomija koja može da ih stvori, finansira i održi. A razlika između političkog obećanja i ozbiljne ekonomske reforme upravo je u tome“, zaključila je Radinka Ćinćur.