Boj na Čegru (1): Stevan Sinđelić i srpski ustanici uoči bitke koja je ušla u legendu
PIŠE: Igor Rems
Dana 31. maja 1809 godine vođena je jedna od presudnih bitaka u Prvom srpskom ustanku protiv Osmanlija i njihovog vekovnog ugnjetavanja.
Boj na Čegru se odigrao na brdu Čegar (potkovica, stopalo) kod sela Kamenica nadomak Niša.
S jedne strane oslabljena ratovima sa Austrijom i Napoleonom ( mada će Napoleon u periodu 1809-1812 podržavati Tursku i tražiti od Porte da uguše Srbski ustanak, prim. autora), ekonomskim problemima i pobunama janjičara, Turska se suočavala i sa sve češćim pobunama balkanskih naroda. Upravo one će zadati smrtni udarac Osmanskoj imperiji.
Srpski narod, izložen turskom teroru bio je primoran na ustanak. Poljuljano Tursko carstvo, zahvaćeno agonijom propadanja, nije bilo u stanju da kontroliše sve svoje oblasti. Janjičari otimaju zemlju od seljaka i stvaraju svoje čitluke tapijama oduzetim od seljaka, nameću dažbine, poreze i obaveze. U beogradskom i svim srpskim i hrišćanskim krajevima zavladalo je bezakonje.
Porta je činila napore da sredi stanje u Carstvu, ali su ti pokušaji sve više otkrivali njenu nemoć. To je vreme terora koji nije mogla da zaustavi ni centralna vlast u Carigradu, kojoj su se Srbi uzalud obraćali; četiri dahije, srpski narod (raja), nisu mogli da umilostivi, ali je zato mogao da se bori. Sve više pokazatelja govorilo je Turcima da će doći do ustanka. Da bi zaplašili narod Turci početkom 1804. godine ubijaju najviđenije srbske knezove. Ovaj događaj je poznat kao Seča knezova.
Posle toga Srbija je preplavljena mržnjom i osvetničkim raspoloženjem. Februara 1804. u Orašcu, narodne starešine koje su preživele seču knezova, okupljaju se tajno i dogovaraju otpočinjanje Prvog srpskog ustanka pod vođstvom Karađorđa i time počinje najuspelija pobuna seljaka u svetu koja će trajati 10 godina.
Zatišje borbe za oslobođenje nastaje 1808. godine posle poraza Rusa u ratovima sa Napoleonom, kada Srbi više nisu mogli da očekuju angažovanje Rusije.
Godine 1809. dolazi do novih zaoštravanja odnosa između Turske i Rusije. Posle uzaludnih pregovora došlo je ponovo do izbijanja sukoba. 12. marta 1809. Porta objavljuje rat Rusiji, a 21. Rusija Porti. Rusi kao prvu pomoć poslali su Srbima 1000 pušaka i 30.000 metaka.
Srbija kreće u ofanzivu prema turskim oblastima. Karađorđe kreće u pravcu Crne Gore, Milenko Stojković održava vezu sa Rusima, Luka Lazarević i Sima Marković upućeni su ka Bosni a za napad na Niš je određen Miloje Petrović. Na Niš kreću požarevačka, ćuprijska, paraćinska, ražanjska i aleksinačka nahija sa nešto Krajišnika i Levčana kao i bataljon redovne vojske. Sve ukupno oko 16000 seljaka - vojnika a na putu Niš-Pirot delovao je hajduk Veljko. Prema podacima koje su Srbi imali, Turci su u Nišu imali jedan garnizon sa svega 3.000 vojnika.
Srpska vojska se prema Nišu kretala veoma sporo. Pred Niš dolaze tek 27. aprila i to kod sela Kamenice, Gornjeg i Donjeg Matejevca, gde izgrađuju šest šančeva. Prvi i najveći je bio na Čegru sa vojvodom Stevanom Sinđelićem, drugi u Gornjem Matejevcu (kod danas obnovljene Latinske crkve) sa Petrom Dobrnjcem, treći severozapadno od Kamenice sa vojvodom Ilijom Barjaktarovićem, četvrti u Kamenici sa glavnim komandantom Milojem Petrovićem, peti šanac je bio iznad Kamenice sa vojvodom Pauljom Matejićem i šesti u Donjem Matejevcu.Sinđelićev šanac je bio oblika pravougaonika, na sredini podeljen streljačkim rovom. Na jednoj strani su bili šatori vojvode i vojske, na drugoj barutana.
(Nastaviće se)
