In memoriam: Komnen Bećirović – glas tradicije i Kosovskog zavjeta
PIŠE: Protojerej Jovan Plamenac
Za Komnena Bećirovića (1936-2026) može se reći da je specifična institucija srpske kulture. Kako je svojim životom spojio Ljevišta i Pariz, tako je i svojim djelom spojio vrhunske francuske intelektualce dvadesetog vijeka i svjetsku javnost sa Lovćenom, Moračom, Kosovom i Metohijom…
Pariska kultura koju je dugim životom u ovom gradu i upivši francusku književnost usvojio, nikada nije zapala u koliziju sa gornjomoračkom koju je posisao sa majčinim mlijekom; francuska i srpska kultura su se plodno stopile u njegovoj ličnosti.
Jednom u crkvi, dok se u suzama Bogu molila za pokoj duši njenom sinu Veljku, koji je umro kada mu je bilo dvanaest godina, Komnenova majka Milena čula je glas: „Rodiće ti se jedno veliko dobro na kome će ti se zaviđeti“. Naredne godine ga je rodila. Bilo je to u Ljevištima, u Gornjoj Morači, 5. aprila 1936. godine.
Od oca Stevana, ratnika sa Skadra, Bregalnice i Mojkovca, potom sužnja u austrijskim i njemačkim logorima, ponio je gorštačku odvažnost i neustrašivost, a od majke Milene, nepismene seljanke, poetsku suptilnost, utemeljenu na hristoljublju, koja ga je svezala za Lovćen, Moraču, Kosovo i Kosovski zavjet, stradalni srpski, ali i ruski i sav slovenski rod.
Završio je Gimnaziju u Nikšiću. Na Filozofskom fakultetu Beogradskog univerziteta 1960. godine diplomirao je svjetsku književnost. Kao stipendista francuske vlade, magistrirao na Evropskom Univerzitetskom centru u Nansiju. Na njegovoj Slovenskoj katedri dvije godine je predavao srpskohrvatski jezik i književnost.
Zahvaljujući Komnenu Bećiroviću, početkom sedamdesetih godina prošlog vijeka Pariz je postao svjetska prestonica za odbranu Lovćenske crkve. Koristeći svoje veze u pariskim književnim krugovima, priča o zločinu crnogorskih komunističkih vlasti nad crkvom Svetog Petra Cetinjskog, i nad samim Lovćenom kojem su vrh razrovali i srubili, dospjela je na stranice velikih svjetskih listova: „Figaro“, „Mond“, „Korijere dela sera“, „Sandej tajms“, „Frankfurter algemajne cajtung“, „Tajms of Indija“ pa i japanskog „Asahi Šimbuna“.
U toj borbi priključili su mu se hrišćanski filosof, dramski pisac i muzički kritičar Gabrijel Marsel; pisac i istoričar umjetnosti Žan Kasu; pisac i političar, čuveni francuski ministar kulture Andre Malro i drugi.
Zbog ovog pregalaštva zapao je u nemilost Brozovog režima i jedno vrijeme nije mogao da dolazi u Otadžbinu. Kada se vratio, sa nekoliko svojih saboraca osnovao je „Odbor za obnovu lovćenskog vrha i svetilišta“.
Devedesetih godina Komnen Bećirović gromko i uporno diže glas protiv planova o izgradnji brana i akumulacija na Morači, ukazujući da bi time bio ugrožen kanjon i nadasve manastir Morača. Tim povodom u Moraču je doveo najvećeg svjetskog ekologa tog vremena Franca Vebera, sa grupom od dvanaest novinara iz raznih evropskih novina. Pa i kasnije, nakon 2.000-te, svaki put kada je priča o hidroelektranama na Morači aktuelizovana, aktuelizovana je i borba Komnena Bećirovića za spas Morače.
Komnen Bećirović je u Francuskoj, i uopšte na Zapadu, bio jedan od najupornijih srpskih intelektualaca koji su branili istinu o srpskom narodu, posebno o Kosovu i Metohiji, od medijskih i političkih falsifikata.
Objavio je više knjiga, na srpskom i francuskom jeziku. Objavio je i brojne članke, intervjue i polemičke tekstove.
Mitropolit Amfilohije mu je na Gospođindan 2016. godine u manastiru Morači uručio orden Svetog Petra Cetinjskog „za nesebičnu ljubav prema pravoslavlju i za životno djelo posvećeno kosovskom zavjetu i zaštiti
Njegoševe, lovćenske svetinje“, a mitropolit Joanikije odlikovao ga je 4. oktobra prošle godine, u njegovoj kući u Ljevištima, ordenom Svetog Petra Drugog Lovćenskog Tajnovidca „za borbu za očuvanje Njegoševe kapele na Lovćenu i za očuvanje Njegoševog zavjeta“.
Živio je u Parizu, ali svako ljeto provodio je u rodnim Ljevištima, pri izvoru Morače koja protiče pored njegove kuće, nikada zasićen njenim pojem u rasponu od žubora do jeke, i ljepotom okolnih planinskih vrhova koje je poznavao kao najbliži rod. Ostavio je suprugu Borku i dvoje djece, Natašu i Bogdana.
„Od Srednjeg veka, u dvadeseti i dvadeset prvi vek; iz divljine njegovih Ljevišta, sa obale Morače, usred civilizacije u Pariz, na obali Sene; iz domaćeg, patrijarhalnog, plemenskog društva, u tuđe, savremeno, građansko društvo; od čobančića, ispod izvora, do sagovornika velikih književnika i mislilaca koji su mu postali životni saputnici; od ljeviške kolibe, do pariske Kraljevske palate; od kamene ploče koju je uglačala Morača, do kompjutera; od kanjona Morače, do kanjona Kolorada; od hodočasnika, u djetinjstvu, u ostrošku svetinju, do hodočasnika, u zrelo doba, po mnogim srpskim svetinjama; od jeke gusala i zvuka čobanske svirale, do harmonija Mocarta, Šuberta, Rahmanjinova… – put je Gospodnji kojim je umno i gospodstveno hodio ovaj srpski bard“, zapisao je u uvodniku biografskog intervjua koji je sa Bećirovićem, povodom njegovih osamdeset godina, vodio pisac prof. Radomir Baturan.(IN4S)
